ພູມແພ້ເປັນບັນຫາທີ່ພົບບໍ່ຢ່ໃນປະຊາກອນ ໂດຍສະເພາະໃນຍຸກທີ່ມີມົນລະພິດແລະສານເຄມີທົ່ວໄປ. ການເລືອກຢາແກ້ແພ້ທີ່ຖືກຕ້ອງສາມາດຊ່ວຍຄວບຄຸມອາການແລະປັບປຸງຄຸນນະພາບຊີວິດໄດ້ຫຼາຍ.
ພູມແພ້ຄືຫຍັງ
ຄຳນິຍາມ
ພູມແພ້ເກີດຈາກລະບົບພູມຕ້ານທານຂອງຮ່າງກາຍຕອບສະໜອງຜິດປົກກະຕິຕໍ່ສານທີ່ບໍ່ເປັນອັນຕະລາຍ (Allergen) ເຊັ່ນ: ຂີ້ຝຸ່ນ, ເກສອນ, ອາຫານບາງຊະນິດ.
ອາການຂອງພູມແພ້
ອາການທາງເດີນຫາຍໃຈ:
- ແສບດັງ ຫຼື ເປັນນໍ້າ
- ຈາມເລື້ອຍໆ
- ດັງອຸດຕັນ
- ຄັນດັງ ຄໍ ຕາ
ອາການຜິວໜັງ:
- ຜື່ນຄັນ (Urticaria)
- ຜື່ນແດງ
- ຜິວໜັງແຫ້ງຄັນ (Eczema)
- ບວມແດງ
ອາການຕາ:
- ຕາແດງ
- ຄັນຕາ
- ນໍ້າຕາໄຫຼ
- ຕາບວມ
ອາການອື່ນໆ:
- ເຈັບຫົວ
- ເມື່ອຍລ້າ
- ຫາຍໃຈລຳບາກ (ກໍລະນີຮຸນແຮງ)
ຊະນິດຂອງຢາແກ້ແພ້
1. Antihistamine ຮຸ່ນທີ 1 (ເຮັດໃຫ້ງ່ວງ)
ລາຍຊື່ຢາ:
- Chlorpheniramine (CTM)
- Diphenhydramine (Benadryl)
- Promethazine
ປະໂຫຍດ:
- ແກ້ແພ້ໄດ້ດີ
- ເຮັດວຽກໄວ (ພາຍໃນ 30 ນາທີ)
- ລາຄາຖືກ
- ຊ່ວຍນອນຫຼັບໄດ້
ຂະໜາດ:
- Chlorpheniramine: 4mg ທຸກ 4-6 ຊົ່ວໂມງ
- ບໍ່ເກີນ 24mg ຕໍ່ວັນ
ເມື່ອໃດຄວນໃຊ້:
- ແພ້ຮຸນແຮງຕ້ອງການແກ້ໄວ
- ແພ້ໃນຕອນກາງຄືນ (ຊ່ວຍນອນໄດ້)
- ແພ້ຜື່ນຄັນ
- ກັດແມງໄຂ່
ຂໍ້ເສຍ:
- ງ່ວງນອນຫຼາຍ
- ປາກແຫ້ງ
- ຕາມົວ
- ບໍ່ຄວນຂັບຂີ່ຍານພາຫະນະ
- ບໍ່ເໝາະໃຊ້ກາງເວັນຖ້າຕ້ອງເຮັດວຽກ
ຂໍ້ຄວນລະວັງ:
- ຫ້າມດື່ມເຫຼົ້າ
- ລະວັງຜູ້ສູງອາຍຸ (ງ່ວງຫຼາຍ, ຫຼົ້ງງ່າຍ)
- ລະວັງຜູ້ທີ່ມີຕ່ອມລູກປອດໂຕ
2. Antihistamine ຮຸ່ນທີ 2 (ງ່ວງນ້ອຍ)
ລາຍຊື່ຢາ:
- Cetirizine (Zyrtec)
- Loratadine (Claritin)
- Fexofenadine (Allegra)
- Desloratadine
- Levocetirizine
ປະໂຫຍດ:
- ງ່ວງນອນໜ້ອຍຫຼາຍ
- ກິນວັນລະຄັ້ງ (ສະດວກ)
- ເຮັດວຽກນານ 24 ຊົ່ວໂມງ
- ເໝາະກັບການໃຊ້ເປັນປະຈຳ
Cetirizine:
- ຂະໜາດ: 10mg ຕໍ່ວັນ
- ງ່ວງໜ້ອຍ (ບາງຄົນ)
- ແກ້ຄັນດີ
- ເລີ່ມເຮັດວຽກໄວ
Loratadine:
- ຂະໜາດ: 10mg ຕໍ່ວັນ
- ງ່ວງໜ້ອຍທີ່ສຸດ
- ເໝາະກັບແພ້ອາກາດ
- ປອດໄພສຳລັບເດັກ
Fexofenadine:
- ຂະໜາດ: 120-180mg ຕໍ່ວັນ
- ບໍ່ງ່ວງເລີຍ
- ດີທີ່ສຸດສຳລັບຜູ້ທີ່ຕ້ອງເຮັດວຽກ
- ແພງກວ່າເລັກນ້ອຍ
ເມື່ອໃດຄວນໃຊ້:
- ແພ້ອາກາດຕາມລະດູການ
- ແພ້ຂີ້ຝຸ່ນ ເກສອນສັດລ້ຽງ
- ແພ້ຕະຫຼອດປີ
- ຕ້ອງການໃຊ້ຕອນກາງວັນ
ຂໍ້ຄວນລະວັງ:
- ບາງຄົນອາດງ່ວງເລັກນ້ອຍ
- ກິນກ່ອນຫຼືຫຼັງອາຫານ 1 ຊົ່ວໂມງ (Fexofenadine)
3. ຢາສີດດັງແກ້ແພ້
ລາຍຊື່ຢາ:
- Fluticasone (Flonase)
- Mometasone (Nasonex)
- Budesonide (Rhinocort)
ປະໂຫຍດ:
- ແກ້ດັງອຸດໄດ້ດີທີ່ສຸດ
- ບໍ່ງ່ວງນອນ
- ແກ້ອາການອັກເສບ
- ໃຊ້ໄດ້ນານ
ເມື່ອໃດຄວນໃຊ້:
- ດັງອຸດຮຸນແຮງ
- ແພ້ອາກາດຕະຫຼອດປີ
- Antihistamine ກິນແລ້ວບໍ່ພຽງພໍ
ວິທີໃຊ້:
- ສີດວັນລະ 1-2 ຄັ້ງ ດັງຂ້າງລະ 1-2 ຄັ້ງ
- ເຮັດວຽກເຕັມປະສິດທິພາບໃນ 3-7 ວັນ
- ຕ້ອງໃຊ້ຕໍ່ເນື່ອງເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຜົນ
ຂໍ້ຄວນລະວັງ:
- ອາດເຮັດໃຫ້ດັງແຫ້ງ ເລືອດອອກເລັກນ້ອຍ
- ບໍ່ຄວນໃຊ້ນານເກີນໄປໂດຍບໍ່ມີການຕິດຕາມ
- ລະວັງເດັກນ້ອຍ
4. ຢາຂະຫຍາຍດັງ (Decongestant)
ລາຍຊື່ຢາ:
- Pseudoephedrine
- Phenylephrine
- ຢາສີດດັງ: Oxymetazoline, Xylometazoline
ປະໂຫຍດ:
- ແກ້ດັງອຸດໄດ້ໄວ
- ຊ່ວຍລົດເສັນທີ່ດັງ
ເມື່ອໃດຄວນໃຊ້:
- ດັງອຸດຈາກແພ້
- ດັງອຸດຈາກໄຂ້ຫວັດ
ຂໍ້ຄວນລະວັງ:
- ເພີ່ມຄວາມດັນເລືອດ
- ເພີ່ມອັດຕາການເຕັ້ນຂອງຫົວໃຈ
- ບໍ່ຄວນໃຊ້ຖ້າມີຄວາມດັນສູງ
- ຢາສີດດັງ: ໃຊ້ບໍ່ເກີນ 3-5 ວັນ (ຖ້າໃຊ້ນານດັງຈະອຸດກັບຄືນ)
5. ຢາປ້ອງກັນການປ່ອຍ Histamine
ລາຍຊື່ຢາ:
- Ketotifen (ຢາຢອດຕາ)
- Cromoglycate (ຢາສີດດັງ)
ປະໂຫຍດ:
- ປ້ອງກັນການແພ້
- ປອດໄພໃຊ້ນານໄດ້
ເມື່ອໃດຄວນໃຊ້:
- ປ້ອງກັນແພ້ຕາມລະດູການ
- ເດັກທີ່ແພ້ເລື້ອຍໆ
ຂໍ້ຄວນລະວັງ:
- ຕ້ອງໃຊ້ກ່ອນພົບສານກໍ່ແພ້
- ເຮັດວຽກຊ້າ ບໍ່ແກ້ອາການຊຸດ
ການເລືອກຢາແກ້ແພ້ທີ່ເໝາະສົມ
ຕາມອາການ
ແພ້ອາກາດ (ແສ້, ຈາມ, ຄັນ):
- ເລືອກທຳອິດ: Loratadine ຫຼື Cetirizine
- ຖ້າຮຸນແຮງ: ປະສົມກັບຢາສີດດັງ Steroid
ດັງອຸດຫຼາຍ:
- Cetirizine + ຢາສີດດັງ Steroid
- ຫຼື Pseudoephedrine (ລະວັງຄວາມດັນ)
ຜື່ນຄັນ:
- Cetirizine ຫຼື Levocetirizine (ແກ້ຄັນດີ)
- ຖ້າຮຸນແຮງ: Chlorpheniramine
ແພ້ຕາ:
- ຢາຢອດຕາແກ້ແພ້ (Ketotifen)
- ປະສົມ Antihistamine ກິນ
ແພ້ກາງຄືນ:
- Chlorpheniramine (ງ່ວງ ຊ່ວຍນອນ)
- ຫຼື Cetirizine ກິນກ່ອນນອນ
ຕາມສະພາບ
ຕ້ອງເຮັດວຽກ ຂັບຂີ່:
- Loratadine
- Fexofenadine
- ຫຼີກລ້ຽງຮຸ່ນທີ 1
ແພ້ຕະຫຼອດປີ:
- Antihistamine ຮຸ່ນທີ 2 ກິນປະຈຳ
- ປະສົມຢາສີດດັງ Steroid
ແພ້ຕາມລະດູການ:
- ເລີ່ມກິນຢາກ່ອນລະດູການແພ້ມາ 1-2 ອາທິດ
- ໃຊ້ຕະຫຼອດລະດູການ
ເດັກນ້ອຍ:
- Loratadine (ປອດໄພ, ມີນໍ້າເຊື່ອມ)
- Cetirizine
- ປຶກສາແພດກ່ອນໃຫ້ເດັກອາຍຸຕ່ຳກວ່າ 2 ປີ
ແມ່ທ້ອງ:
- Loratadine (ປອດໄພກວ່າ)
- Cetirizine
- ປຶກສາແພດກ່ອນໃຊ້ທຸກຄັ້ງ
ຜູ້ສູງອາຍຸ:
- ຫຼີກລ້ຽງຮຸ່ນທີ 1 (ງ່ວງ, ຫຼົ້ງ, ລົ້ມງ່າຍ)
- ເລືອກ Loratadine
ມີຄວາມດັນສູງ:
- ຫຼີກລ້ຽງ Pseudoephedrine
- ໃຊ້ແຕ່ Antihistamine ບໍ່ມີສ່ວນປະສົມຂະຫຍາຍດັງ
ການໃຊ້ຢາແກ້ແພ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ
ເວລາກິນທີ່ດີທີ່ສຸດ:
Antihistamine:
- ຮຸ່ນທີ 2: ກິນຕອນເຊົ້າ (ຄຸ້ມຄອງຕະຫຼອດວັນ)
- ຖ້າງ່ວງເລັກນ້ອຍ: ກິນກ່ອນນອນ
- ກິນກ່ອນຫຼືຫຼັງອາຫານກໍ່ໄດ້ (ຍົກເວັ້ນ Fexofenadine)
ຢາສີດດັງ Steroid:
- ສີດຕອນເຊົ້າ
- ສີດກ່ອນຈະພົບສານກໍ່ແພ້
- ເປັນປົກກະຕິທຸກວັນເພື່ອປ້ອງກັນ
ຢາສີດດັງຂະຫຍາຍດັງ:
- ໃຊ້ພຽງເມື່ອດັງອຸດຫຼາຍ
- ບໍ່ເກີນ 3-5 ວັນ
- ຢຸດພັກ 3-5 ວັນກ່ອນໃຊ້ອີກ
ຄຳແນະນຳການໃຊ້:
1. ໃຊ້ຕໍ່ເນື່ອງ:
- ສຳລັບແພ້ຕະຫຼອດປີ: ກິນທຸກວັນ
- ສຳລັບແພ້ຕາມລະດູການ: ກິນຕະຫຼອດລະດູການ
- ບໍ່ຄວນຢຸດ-ເລີ່ມເລື້ອຍໆ
2. ເລີ່ມກ່ອນພົບສານກໍ່ແພ້:
- ກິນກ່ອນອອກນອກເຮືອນ
- ກິນກ່ອນລະດູການແພ້ມາ
3. ປະສົມກັນໄດ້:
- Antihistamine + ຢາສີດດັງ Steroid
- Antihistamine + ຢາຢອດຕາ
4. ບໍ່ຄວນປະສົມ:
- Antihistamine 2 ຊະນິດພ້ອມກັນ
- ຢາສີດດັງຂະຫຍາຍດັງ 2 ຊະນິດ
ການປ້ອງກັນແພ້ນອກເໜືອຈາກຢາ
ຫຼີກລ້ຽງສານກໍ່ແພ້:
ແພ້ຂີ້ຝຸ່ນ:
- ຖູເຊັດເຮືອນເປັນປະຈຳ
- ໃຊ້ຜ້າປູທີ່ນອນກັນໝູ່ນຝຸ່ນ
- ຊັກຜ້າດ້ວຍນໍ້າຮ້ອນ
ແພ້ເກສອນສັດ:
- ບໍ່ໃຫ້ສັດເຂົ້າຫ້ອງນອນ
- ຖູເຊັດບ່ອຍໆ
- ອາບນ້ຳສັດເປັນປະຈຳ
ແພ້ເກສອນດອກໄມ້:
- ຫຼີກລ້ຽງອອກນອກເຮືອນຕອນເຊົ້າ (ເກສອນຫຼາຍ)
- ປິດປ່ອງຢ້ຽມ
- ອາບນໍ້າຫຼັງກັບເຮືອນ
ແພ້ແມງໄຂ່:
- ຮັກສາຄວາມສະອາດ
- ກຳຈັດນໍ້າຂັງ
- ໃຊ້ເຄື່ອງໄລ່ແມງໄຂ່
ປັບປຸງວິຖີຊີວິດ:
- ອອກກຳລັງກາຍປະຈຳ
- ນອນຫຼັບພຽງພໍ
- ຫຼຸດຄວາມເຄັ່ງຄຽດ
- ກິນອາຫານມີປະໂຫຍດ
ສັນຍານເຕືອນອັນຕະລາຍ
ພົບແພດທັນທີຖ້າມີ:
ອາການຮຸນແຮງ:
- ຫາຍໃຈຍາກ ຫາຍໃຈມີສຽງ
- ບວມຫນ້າ ປາກ ລີ້ນ ຄໍ
- ວິນຫົວ ເປັນລົມ
- ໃຈສັ່ນ ຫົວໃຈເຕັ້ນໄວຜິດປົກກະຕິ
- ຜື່ນແດງທົ່ວຕົວ
Anaphylaxis (ແພ້ຮຸນແຮງອັນຕະລາຍຊີວິດ):
- ເກີດພາຍໃນນາທີເຖິງຊົ່ວໂມງ
- ຫາຍໃຈຍາກມາກ
- ຄວາມດັນຕົກຕ່ຳ
- ຕ້ອງການ Epinephrine ທັນທີ
- ໄປໂຮງໝໍດ່ວນ
ຢາບໍ່ໄດ້ຜົນ:
- ກິນຢາແລ້ວອາການບໍ່ດີຂຶ້ນ
- ອາການແຮງຂຶ້ນເລື້ອຍໆ
- ສົງໄສວ່າເປັນພະຍາດອື່ນ
ຄຳແນະນຳຈາກ Centerpharm
ການຄວບຄຸມພູມແພ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບຕ້ອງອີງໃສ່:
1. ເລືອກຢາທີ່ເໝາະສົມ:
- ຖ້າຕ້ອງເຮັດວຽກ: ເລືອກຮຸ່ນທີ 2
- ຖ້າແພ້ຮຸນແຮງ: ເລືອກຮຸ່ນທີ 1
- ຖ້າດັງອຸດຫຼາຍ: ໃຊ້ຢາສີດດັງເພີ່ມ
2. ໃຊ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ:
- ກິນຕໍ່ເນື່ອງຖ້າແພ້ເລື້ອຍໆ
- ບໍ່ຄວນຢຸດກະທັນຫັນ
- ປະຕິບັດຕາມຄຳແນະນຳ
3. ປ້ອງກັນ:
- ຫຼີກລ້ຽງສານກໍ່ແພ້
- ຮັກສາຄວາມສະອາດ
- ດູແລສຸຂະພາບໃຫ້ດີ
ມາຮ້ານຢາ Centerpharm ທີ່ໄຊສົມບູນ ພວກເຮົາມີຢາແກ້ແພ້ຄຸນນະພາບຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ແລະພະນັກງານມືອາຊີບພ້ອມໃຫ້ຄຳປຶກສາເລືອກຢາທີ່ເໝາະສົມທີ່ສຸດສຳລັບອາການແພ້ຂອງທ່ານ. ຄຸນນະພາບຊີວິດທີ່ດີປາດສະຈາກການແພ້ເປັນສິ່ງທີ່ທຸກຄົນສົມຄວນໄດ້ຮັບ.
ປຶກສາທ່ານໝໍກ່ອນໃຊ້ຢາທຸກຄັ້ງ ຫຼື ອ່ານເບິ່ງຄຳແນະນຳທີ່ໄດ້ອະທິບາຍໄວ້ໃນບົດຄວາມນີ້